Bengu
New member
Genç anlatıcı ise aynı probleme çok farklı bakar.
Onun için hastalık yalnızca “tedavi edilmesi gereken bir durum” değildir. Hastalık, aşk hayatını, özgüvenini, geleceğini ve toplumdaki yerini etkileyen büyük bir tehdittir.
İşte burada iki farklı bakış açısı ortaya çıkar:
“Bu hastalık nasıl tedavi edilir?”
ve
“Ben bu hastalıkla birlikte nasıl yaşayacağım?”
İkisi aynı soruya verilmiş farklı cevaplar değildir. Aslında iki farklı soru vardır.
Kadın karakterlerde de yalnızca “duygusal ve empatik” etiketi kullanmak doğru olmaz. Nüzhet'in davranışlarını değerlendirirken onun kendi istekleri, ailesinin beklentileri ve içinde bulunduğu sosyal çevre hesaba katılmalıdır. Paşa'nın karısı gibi karakterler ise aile ilişkileri ve evlilik beklentileri üzerinden olayları etkiler. Böylece romandaki kadınlar da tek tip değildir.
Zaten iyi edebiyatın güzelliği burada: Karakterleri Excel tablosuna koyup “erkek = strateji, kadın = duygu” diye formül çıkaramıyoruz.
Keşke insan ilişkileri o kadar kolay olsaydı. Hepimizin hayatı üç hücreli bir elektronik tabloya sığardı.
Asıl Çarpıcı Karakter: İsimsiz Genç
Romanın başkarakterinin adının verilmemesi özellikle dikkat çekicidir. Çeşitli kaynaklar onu “hasta çocuk”, “genç”, “isimsiz anlatıcı” gibi ifadelerle tanımlar. Simit Çay Edebiyat Etkinlikleri+1
Bu isimsizlik bana göre romanın en başarılı taraflarından biridir.
Çünkü karakterin adı verilseydi, okuyucu onu belirli bir kişi olarak daha kolay sınırlayabilirdi. Oysa isimsiz genç, bir bakıma hastalıkla mücadele eden insanların ortak deneyimine dönüşüyor.
Düşünün:
Bir insanın adı yok.
Ama korkuları var.
Ağrıları var.
Kıskançlığı var.
Aşkı var.
Utancı var.
Gelecek kaygısı var.
Ölüm korkusu var.
Tam da bu nedenle karakterin isimsizliği bir eksiklik değil, tersine genelleştirici bir edebî tercih olarak okunabilir.
Ayrıca anlatıcının yaşadığı fiziksel sorun ile psikolojik durum arasında sürekli bir bağlantı kurulması, romanı sıradan bir “hastalık hikâyesi” olmaktan çıkarıyor.
Peyami Safa'nın Kendi Hayatıyla Roman Arasındaki Bağ
Burada “otobiyografik” kelimesini doğru kullanmak önemli.
Peyami Safa'nın çocukluk döneminde kemik hastalığı yaşadığı ve bu deneyimin hayatını etkilediği biliniyor. Dokuzuncu Hariciye Koğuşu da bu deneyimden yoğun biçimde besleniyor. Millî Eğitim Bakanlığı'nın eğitim materyalinde de Safa'nın dokuz yaşında başlayan kemik hastalığına ve eserleri arasındaki Dokuzuncu Hariciye Koğuşuna dikkat çekiliyor. EBA Kitap
Fakat “romandaki çocuk doğrudan Peyami Safa'dır” demek edebî açıdan fazla basitleştirici olur.
Yazar yaşadığı deneyimi alıp onu kurmaca bir dünyaya dönüştürüyor. Gerçek hayattaki acı, romanda psikolojik çözümlemeye dönüşüyor.
Bu nedenle eser, Peyami Safa'nın hayatından izler taşıyan otobiyografik özellikli bir psikolojik roman olarak düşünülebilir.
Bence burada çok güzel bir soru çıkıyor:
Bir yazar kendi hayatını romana dönüştürdüğünde, karakter hâlâ kendisi midir?
Yoksa yaşanmışlık kurmacaya dönüştüğü anda artık başka bir kişiye mi dönüşür?
Bu soru sadece Peyami Safa için değil, otobiyografik özellikler taşıyan bütün romanlar için geçerli.
“Peyami Hangi Romanın Karakteri?” Sorusunun Net Cevabı
Forumda biri bu soruyu sorarsa, kısa cevap vermek gerekirse:
Peyami bir roman karakteri değildir; Peyami Safa bir yazardır. “Dokuzuncu Hariciye Koğuşu” ise Peyami Safa'nın romanıdır. Romanın merkezindeki karakter, adı verilmeyen hasta gençtir. Bu karakter Peyami Safa'nın kendi hastalık deneyimlerinden güçlü biçimde izler taşır. EBA Kitap+1
Dolayısıyla sınavda karşınıza şöyle bir soru gelirse:
“Dokuzuncu Hariciye Koğuşu'nun yazarı kimdir?”
Cevap: Peyami Safa.
“Romanın başkahramanı kimdir?”
Cevap: İsmi verilmeyen hasta genç/anlatıcı.
“Peyami Safa'nın hayatından izler taşıyor mu?”
Cevap: Evet, güçlü biçimde.
İşte üçlü tamamlandı.
Neden Hâlâ Okunuyor?
Bence bunun cevabı yalnızca “edebiyat tarihinde önemli bir eser” olması değil.
Çünkü hastalık, yalnızlık, karşılıksız aşk, özgüven problemi, kıskançlık, gelecek korkusu ve başkalarının bakışından rahatsız olma gibi meseleler hâlâ hayatımızın içinde.
Bugün hastane koridorunda bekleyen bir genç de aynı korkuyu yaşayabilir. Bugün kendisini fiziksel görünüşü nedeniyle yetersiz hisseden biri de benzer bir iç konuşmaya sahip olabilir. Bugün sevdiği kişinin kendisini tercih etmeyeceğinden korkan bir insan da romanın duygusal çatışmasına yabancı kalmayabilir.
Teknoloji değişti.
Telefonlar akıllandı.
İnsanların kaygıları ise pek akıllanmadı.
Hatta sosyal medya çağında “Ben neden onun kadar güzel, başarılı, sağlıklı, mutlu değilim?” sorusu bazen geçmişteki karakterlerin yaşadığı kıyaslama duygusundan bile daha sert hâle gelebiliyor.
Bu yüzden Dokuzuncu Hariciye Koğuşunu sadece “hasta bir çocuğun romanı” diye okumak bana eksik geliyor.
Asıl mesele şu:
İnsan kendisini bir başkasının gözünden görmeye başladığında ne kadar değişir?
Bedenimiz hakkındaki düşüncelerimiz kim tarafından belirlenir?
Sevdiğimiz insan bizi gerçekten olduğumuz kişi için mi sever, yoksa bizim kafamızda yarattığımız ideal görüntüyü mü seviyoruz?
Bir hastalık insanın bedenini mi sınırlar, yoksa bazen insan kendi zihninde bedeninden çok daha büyük duvarlar mı inşa eder?
Bu soruların cevabı 1930'larda olduğu kadar bugün de tartışmaya açık.
Sonuç: Peyami Değil, Peyami Safa ve Onun İçinden Çıkan Bir Genç
Sonuçta “Peyami hangi romanın karakteri?” sorusunun en doğru cevabı, önce sorudaki küçük karışıklığı düzeltmekten geçiyor.
Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşunun yazarıdır; romandaki merkez karakter ise ismi verilmeyen genç bir hastadır. Eserin otobiyografik yönü nedeniyle bu genç ile Peyami Safa arasında güçlü bir bağ vardır. Ancak karakteri doğrudan “Peyami Safa'nın kendisi” diye etiketlemek yerine, yazarın kendi hayat deneyimlerinden beslenen bir kurmaca karakter olarak görmek daha sağlıklı bir yaklaşımdır. Erdem+1
Ve belki de romanın en güzel tarafı tam burada saklıdır.
Peyami Safa kendi acısını anlatırken yalnızca kendisini anlatmamıştır. Bir insanın hastalık karşısında nasıl küçülebildiğini, aşkla nasıl büyüyebildiğini, kıskançlıkla nasıl kendisine yabancılaşabildiğini ve acının insanı nasıl erken olgunlaştırabildiğini anlatmıştır.
Bu yüzden romanı bitirdiğimizde akılda kalan yalnızca “Peyami Safa'nın hastalık yılları” değildir.
İsmini bilmediğimiz o genç kalır.
Ve belki de edebiyatın küçük ama güçlü numarası budur: Yazar kendi hikâyesini anlatır, fakat sonunda okuyucu kendi hikâyesinden bir parça bulur.
Onun için hastalık yalnızca “tedavi edilmesi gereken bir durum” değildir. Hastalık, aşk hayatını, özgüvenini, geleceğini ve toplumdaki yerini etkileyen büyük bir tehdittir.
İşte burada iki farklı bakış açısı ortaya çıkar:
“Bu hastalık nasıl tedavi edilir?”
ve
“Ben bu hastalıkla birlikte nasıl yaşayacağım?”
İkisi aynı soruya verilmiş farklı cevaplar değildir. Aslında iki farklı soru vardır.
Kadın karakterlerde de yalnızca “duygusal ve empatik” etiketi kullanmak doğru olmaz. Nüzhet'in davranışlarını değerlendirirken onun kendi istekleri, ailesinin beklentileri ve içinde bulunduğu sosyal çevre hesaba katılmalıdır. Paşa'nın karısı gibi karakterler ise aile ilişkileri ve evlilik beklentileri üzerinden olayları etkiler. Böylece romandaki kadınlar da tek tip değildir.
Zaten iyi edebiyatın güzelliği burada: Karakterleri Excel tablosuna koyup “erkek = strateji, kadın = duygu” diye formül çıkaramıyoruz.
Keşke insan ilişkileri o kadar kolay olsaydı. Hepimizin hayatı üç hücreli bir elektronik tabloya sığardı.
Asıl Çarpıcı Karakter: İsimsiz Genç
Romanın başkarakterinin adının verilmemesi özellikle dikkat çekicidir. Çeşitli kaynaklar onu “hasta çocuk”, “genç”, “isimsiz anlatıcı” gibi ifadelerle tanımlar. Simit Çay Edebiyat Etkinlikleri+1
Bu isimsizlik bana göre romanın en başarılı taraflarından biridir.
Çünkü karakterin adı verilseydi, okuyucu onu belirli bir kişi olarak daha kolay sınırlayabilirdi. Oysa isimsiz genç, bir bakıma hastalıkla mücadele eden insanların ortak deneyimine dönüşüyor.
Düşünün:
Bir insanın adı yok.
Ama korkuları var.
Ağrıları var.
Kıskançlığı var.
Aşkı var.
Utancı var.
Gelecek kaygısı var.
Ölüm korkusu var.
Tam da bu nedenle karakterin isimsizliği bir eksiklik değil, tersine genelleştirici bir edebî tercih olarak okunabilir.
Ayrıca anlatıcının yaşadığı fiziksel sorun ile psikolojik durum arasında sürekli bir bağlantı kurulması, romanı sıradan bir “hastalık hikâyesi” olmaktan çıkarıyor.
Peyami Safa'nın Kendi Hayatıyla Roman Arasındaki Bağ
Burada “otobiyografik” kelimesini doğru kullanmak önemli.
Peyami Safa'nın çocukluk döneminde kemik hastalığı yaşadığı ve bu deneyimin hayatını etkilediği biliniyor. Dokuzuncu Hariciye Koğuşu da bu deneyimden yoğun biçimde besleniyor. Millî Eğitim Bakanlığı'nın eğitim materyalinde de Safa'nın dokuz yaşında başlayan kemik hastalığına ve eserleri arasındaki Dokuzuncu Hariciye Koğuşuna dikkat çekiliyor. EBA Kitap
Fakat “romandaki çocuk doğrudan Peyami Safa'dır” demek edebî açıdan fazla basitleştirici olur.
Yazar yaşadığı deneyimi alıp onu kurmaca bir dünyaya dönüştürüyor. Gerçek hayattaki acı, romanda psikolojik çözümlemeye dönüşüyor.
Bu nedenle eser, Peyami Safa'nın hayatından izler taşıyan otobiyografik özellikli bir psikolojik roman olarak düşünülebilir.
Bence burada çok güzel bir soru çıkıyor:
Bir yazar kendi hayatını romana dönüştürdüğünde, karakter hâlâ kendisi midir?
Yoksa yaşanmışlık kurmacaya dönüştüğü anda artık başka bir kişiye mi dönüşür?
Bu soru sadece Peyami Safa için değil, otobiyografik özellikler taşıyan bütün romanlar için geçerli.
“Peyami Hangi Romanın Karakteri?” Sorusunun Net Cevabı
Forumda biri bu soruyu sorarsa, kısa cevap vermek gerekirse:
Peyami bir roman karakteri değildir; Peyami Safa bir yazardır. “Dokuzuncu Hariciye Koğuşu” ise Peyami Safa'nın romanıdır. Romanın merkezindeki karakter, adı verilmeyen hasta gençtir. Bu karakter Peyami Safa'nın kendi hastalık deneyimlerinden güçlü biçimde izler taşır. EBA Kitap+1
Dolayısıyla sınavda karşınıza şöyle bir soru gelirse:
“Dokuzuncu Hariciye Koğuşu'nun yazarı kimdir?”
Cevap: Peyami Safa.
“Romanın başkahramanı kimdir?”
Cevap: İsmi verilmeyen hasta genç/anlatıcı.
“Peyami Safa'nın hayatından izler taşıyor mu?”
Cevap: Evet, güçlü biçimde.
İşte üçlü tamamlandı.
Neden Hâlâ Okunuyor?
Bence bunun cevabı yalnızca “edebiyat tarihinde önemli bir eser” olması değil.
Çünkü hastalık, yalnızlık, karşılıksız aşk, özgüven problemi, kıskançlık, gelecek korkusu ve başkalarının bakışından rahatsız olma gibi meseleler hâlâ hayatımızın içinde.
Bugün hastane koridorunda bekleyen bir genç de aynı korkuyu yaşayabilir. Bugün kendisini fiziksel görünüşü nedeniyle yetersiz hisseden biri de benzer bir iç konuşmaya sahip olabilir. Bugün sevdiği kişinin kendisini tercih etmeyeceğinden korkan bir insan da romanın duygusal çatışmasına yabancı kalmayabilir.
Teknoloji değişti.
Telefonlar akıllandı.
İnsanların kaygıları ise pek akıllanmadı.
Hatta sosyal medya çağında “Ben neden onun kadar güzel, başarılı, sağlıklı, mutlu değilim?” sorusu bazen geçmişteki karakterlerin yaşadığı kıyaslama duygusundan bile daha sert hâle gelebiliyor.
Bu yüzden Dokuzuncu Hariciye Koğuşunu sadece “hasta bir çocuğun romanı” diye okumak bana eksik geliyor.
Asıl mesele şu:
İnsan kendisini bir başkasının gözünden görmeye başladığında ne kadar değişir?
Bedenimiz hakkındaki düşüncelerimiz kim tarafından belirlenir?
Sevdiğimiz insan bizi gerçekten olduğumuz kişi için mi sever, yoksa bizim kafamızda yarattığımız ideal görüntüyü mü seviyoruz?
Bir hastalık insanın bedenini mi sınırlar, yoksa bazen insan kendi zihninde bedeninden çok daha büyük duvarlar mı inşa eder?
Bu soruların cevabı 1930'larda olduğu kadar bugün de tartışmaya açık.
Sonuç: Peyami Değil, Peyami Safa ve Onun İçinden Çıkan Bir Genç
Sonuçta “Peyami hangi romanın karakteri?” sorusunun en doğru cevabı, önce sorudaki küçük karışıklığı düzeltmekten geçiyor.
Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşunun yazarıdır; romandaki merkez karakter ise ismi verilmeyen genç bir hastadır. Eserin otobiyografik yönü nedeniyle bu genç ile Peyami Safa arasında güçlü bir bağ vardır. Ancak karakteri doğrudan “Peyami Safa'nın kendisi” diye etiketlemek yerine, yazarın kendi hayat deneyimlerinden beslenen bir kurmaca karakter olarak görmek daha sağlıklı bir yaklaşımdır. Erdem+1
Ve belki de romanın en güzel tarafı tam burada saklıdır.
Peyami Safa kendi acısını anlatırken yalnızca kendisini anlatmamıştır. Bir insanın hastalık karşısında nasıl küçülebildiğini, aşkla nasıl büyüyebildiğini, kıskançlıkla nasıl kendisine yabancılaşabildiğini ve acının insanı nasıl erken olgunlaştırabildiğini anlatmıştır.
Bu yüzden romanı bitirdiğimizde akılda kalan yalnızca “Peyami Safa'nın hastalık yılları” değildir.
İsmini bilmediğimiz o genç kalır.
Ve belki de edebiyatın küçük ama güçlü numarası budur: Yazar kendi hikâyesini anlatır, fakat sonunda okuyucu kendi hikâyesinden bir parça bulur.