Damla
New member
Parankima Ne İşe Yarar? Bitkinin Sessiz Kahramanına Yakından Bakalım
Bir gün evdeki patatese bakıp “Sen aslında ne yapıyorsun?” diye sormuş olabilirsiniz. Patates muhtemelen cevap vermemiştir. Zaten bitkilerin iletişim konusunda biraz ketum olduğunu kabul edelim. Ama o patatesin içinde görev yapan parankima hücreleri olsaydı, muhtemelen “Biz burada karbonhidrat depoluyoruz, biraz saygı lütfen” derlerdi.
Parankima, bitkilerde son derece önemli görevler üstlenen temel doku hücrelerinden oluşur. Üstelik tek bir işi yoktur. Fotosentez yapabilir, su ve besin depolayabilir, maddelerin farklı dokular arasında aktarılmasına yardımcı olabilir ve özellikle sucul bitkilerde gaz alışverişini kolaylaştırabilir. Millî Eğitim Bakanlığı'nın biyoloji materyallerinde de parankimanın bitkinin farklı organlarında bulunan, ince çeperli ve canlı hücrelerden oluşan temel dokulardan biri olduğu belirtiliyor. OGM Materyal+1
Yani parankima için bitkinin “her işe koşan ekip arkadaşı” demek çok da abartılı olmaz.
Peki tam olarak ne işe yarıyor?
Parankima Nedir? Önce İsmini Çözelim
Parankima, bitkinin temel dokusunun önemli bir bölümünü oluşturan hücre topluluğudur. Bu hücreler genellikle canlıdır, ince hücre çeperlerine ve metabolik faaliyetleri sürdürebilecek sitoplazmaya sahiptir. Bitkinin kök, gövde, yaprak, meyve ve tohum gibi farklı bölümlerinde karşımıza çıkabilir. OGM Materyal+1
Buradaki önemli nokta şu: “Parankima = tek bir görev” şeklinde düşünmek yanlış olur.
Çünkü bitkinin bulunduğu bölgeye ve hücrelerin uzmanlaşma biçimine göre görev değişebilir.
Bir insan düşünün. Aynı kişi evde yemek yaparken aşçı, iş yerinde yönetici, arkadaş grubunda dinleyici olabilir. Parankima da biraz böyle. Nerede bulunduğuna göre görev tanımı değişiyor.
Hatta bu açıdan bakınca bitkilerde iş bölümü gerçekten etkileyici. Bir hücre topluluğu güneş enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürmeye yardım ederken başka bir bölgede aynı temel doku tipi bitkinin gelecekte kullanacağı besinleri saklıyor.
1. Özümleme Parankiması: Bitkinin Güneş Enerjisi Departmanı
Parankimanın en tanınan görevlerinden biri fotosentezdir.
Özümleme ya da asimilasyon parankiması, özellikle yaprakların mezofil bölgesinde bulunur ve kloroplast bakımından zengindir. Bu nedenle fotosentez açısından önemli bir role sahiptir. Yapraklarda palizat ve sünger parankiması şeklinde farklılaşmış bölgeler görülebilir. Meslek MEB+1
Burada küçük ama önemli bir ayrıntı var.
Bitki güneş ışığını alıyor, karbondioksiti kullanıyor ve sonuçta organik maddeler oluşturuyor. Yani yaprağa sadece “yeşil süs” gözüyle bakmak büyük haksızlık.
Palizat parankimasındaki hücreler daha sıkı dizilmiş ve çok sayıda kloroplast içerebilir. Sünger parankimasında ise hücreler arasındaki boşluklar gazların hareketini kolaylaştırır. Böylece yaprağın içinde karbondioksit, oksijen ve su buharının hareketi desteklenir. Meslek MEB
Kısacası yaprak, dışarıdan sessiz görünse de içeride oldukça yoğun bir trafik yaşar.
Bir bakıma bitkinin fabrikasıdır. Ama bu fabrikanın işçileri grev yapmaz, kahve molası istemez ve pazartesi sendromu yaşamaz.
2. Depo Parankiması: Bitkinin “Lazım Olur” Arşivi
Hepimizin evinde bir çekmece vardır. İçinde ne olduğunu tam olarak bilmeyiz ama “Bir gün lazım olur” diye atmayız.
Bitkilerin de buna benzeyen bir sistemi var: depo parankiması.
Depo parankiması, bitkinin su ve besin maddelerini depolamasına yardımcı olur. Kök, gövde, meyve ve tohum gibi bölümlerde bulunabilir. Patatesteki nişasta, bazı tohumlardaki yağ ve proteinler veya kaktüslerdeki su depolama kapasitesi bu konuyla ilişkilendirilebilir. MEGEP+1
Burada oldukça güzel bir strateji görüyoruz.
Bitki her zaman elverişli koşullarda yaşamıyor. Kış geliyor, kuraklık geliyor, güneş azalıyor, su azalıyor. Böyle durumlarda daha önce biriktirilmiş kaynaklar devreye girebiliyor.
Patatesi düşündüğümüzde olay daha da eğlenceli hale geliyor. Biz onu kızartma, haşlama veya püre yapma açısından değerlendiriyoruz; bitki açısından ise yumru, enerji rezervlerinin depolandığı önemli bir yapı.
Yani patatesin gözleri var diye ona bakıp duygusal bir bağ kurmadan önce, içindeki biyolojik ekonomi sistemine biraz saygı göstermek gerekiyor.
3. Havalandırma Parankiması: Bitkinin Hava Koridorları
Su içinde veya bataklık gibi oksijenin sınırlı olabildiği ortamlarda yaşayan bitkilerin de çözüm üretmesi gerekiyor.
İşte havalandırma parankiması burada devreye giriyor.
Bu dokuda hücreler arasında geniş boşluklar bulunabilir. Söz konusu boşluklar gazların bitki içerisinde hareket etmesine yardımcı olur. Özellikle su ve bataklık bitkilerinde kök ve gövde gibi bölgelerde önemli hale gelir. OGM Materyal+1
Bunu bir binadaki havalandırma sistemi gibi düşünebiliriz.
Normal bir binada koridorlar ve hava kanalları nasıl farklı alanların iletişimini kolaylaştırıyorsa, havalandırma parankimasındaki geniş hücreler arası boşluklar da bitkinin gaz hareketini kolaylaştırabilir.
Burada düşündürücü soru şu:
Bir bitki toprağın altında veya suyun içinde yaşarken oksijen konusunda sorun yaşamamak için mimarisini değiştirebiliyorsa, “bitkiler hareketsizdir” demek gerçekten ne kadar doğru?
Hareket etmiyor olabilirler ama çevrelerine karşı oldukça yaratıcı biyolojik çözümler geliştirebiliyorlar.
4. İletim Parankiması: Ara Bölgedeki Trafik Polisi
Bitkide suyun, minerallerin ve organik maddelerin farklı bölgelere ulaşması başlı başına büyük bir organizasyon gerektiriyor.
İletim parankiması, fotosentez yapan dokular ile iletim demetleri arasında madde alışverişine aracılık eden yapılardan biridir. Bu nedenle doğrudan “bitkinin taşıma borusu” demektense, farklı bölgeler arasındaki geçişi kolaylaştıran bir aracı olarak düşünmek daha doğru olur. MEGEP+1
Bir gün evdeki patatese bakıp “Sen aslında ne yapıyorsun?” diye sormuş olabilirsiniz. Patates muhtemelen cevap vermemiştir. Zaten bitkilerin iletişim konusunda biraz ketum olduğunu kabul edelim. Ama o patatesin içinde görev yapan parankima hücreleri olsaydı, muhtemelen “Biz burada karbonhidrat depoluyoruz, biraz saygı lütfen” derlerdi.
Parankima, bitkilerde son derece önemli görevler üstlenen temel doku hücrelerinden oluşur. Üstelik tek bir işi yoktur. Fotosentez yapabilir, su ve besin depolayabilir, maddelerin farklı dokular arasında aktarılmasına yardımcı olabilir ve özellikle sucul bitkilerde gaz alışverişini kolaylaştırabilir. Millî Eğitim Bakanlığı'nın biyoloji materyallerinde de parankimanın bitkinin farklı organlarında bulunan, ince çeperli ve canlı hücrelerden oluşan temel dokulardan biri olduğu belirtiliyor. OGM Materyal+1
Yani parankima için bitkinin “her işe koşan ekip arkadaşı” demek çok da abartılı olmaz.
Peki tam olarak ne işe yarıyor?
Parankima Nedir? Önce İsmini Çözelim
Parankima, bitkinin temel dokusunun önemli bir bölümünü oluşturan hücre topluluğudur. Bu hücreler genellikle canlıdır, ince hücre çeperlerine ve metabolik faaliyetleri sürdürebilecek sitoplazmaya sahiptir. Bitkinin kök, gövde, yaprak, meyve ve tohum gibi farklı bölümlerinde karşımıza çıkabilir. OGM Materyal+1
Buradaki önemli nokta şu: “Parankima = tek bir görev” şeklinde düşünmek yanlış olur.
Çünkü bitkinin bulunduğu bölgeye ve hücrelerin uzmanlaşma biçimine göre görev değişebilir.
Bir insan düşünün. Aynı kişi evde yemek yaparken aşçı, iş yerinde yönetici, arkadaş grubunda dinleyici olabilir. Parankima da biraz böyle. Nerede bulunduğuna göre görev tanımı değişiyor.
Hatta bu açıdan bakınca bitkilerde iş bölümü gerçekten etkileyici. Bir hücre topluluğu güneş enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürmeye yardım ederken başka bir bölgede aynı temel doku tipi bitkinin gelecekte kullanacağı besinleri saklıyor.
1. Özümleme Parankiması: Bitkinin Güneş Enerjisi Departmanı
Parankimanın en tanınan görevlerinden biri fotosentezdir.
Özümleme ya da asimilasyon parankiması, özellikle yaprakların mezofil bölgesinde bulunur ve kloroplast bakımından zengindir. Bu nedenle fotosentez açısından önemli bir role sahiptir. Yapraklarda palizat ve sünger parankiması şeklinde farklılaşmış bölgeler görülebilir. Meslek MEB+1
Burada küçük ama önemli bir ayrıntı var.
Bitki güneş ışığını alıyor, karbondioksiti kullanıyor ve sonuçta organik maddeler oluşturuyor. Yani yaprağa sadece “yeşil süs” gözüyle bakmak büyük haksızlık.
Palizat parankimasındaki hücreler daha sıkı dizilmiş ve çok sayıda kloroplast içerebilir. Sünger parankimasında ise hücreler arasındaki boşluklar gazların hareketini kolaylaştırır. Böylece yaprağın içinde karbondioksit, oksijen ve su buharının hareketi desteklenir. Meslek MEB
Kısacası yaprak, dışarıdan sessiz görünse de içeride oldukça yoğun bir trafik yaşar.
Bir bakıma bitkinin fabrikasıdır. Ama bu fabrikanın işçileri grev yapmaz, kahve molası istemez ve pazartesi sendromu yaşamaz.
2. Depo Parankiması: Bitkinin “Lazım Olur” Arşivi
Hepimizin evinde bir çekmece vardır. İçinde ne olduğunu tam olarak bilmeyiz ama “Bir gün lazım olur” diye atmayız.
Bitkilerin de buna benzeyen bir sistemi var: depo parankiması.
Depo parankiması, bitkinin su ve besin maddelerini depolamasına yardımcı olur. Kök, gövde, meyve ve tohum gibi bölümlerde bulunabilir. Patatesteki nişasta, bazı tohumlardaki yağ ve proteinler veya kaktüslerdeki su depolama kapasitesi bu konuyla ilişkilendirilebilir. MEGEP+1
Burada oldukça güzel bir strateji görüyoruz.
Bitki her zaman elverişli koşullarda yaşamıyor. Kış geliyor, kuraklık geliyor, güneş azalıyor, su azalıyor. Böyle durumlarda daha önce biriktirilmiş kaynaklar devreye girebiliyor.
Patatesi düşündüğümüzde olay daha da eğlenceli hale geliyor. Biz onu kızartma, haşlama veya püre yapma açısından değerlendiriyoruz; bitki açısından ise yumru, enerji rezervlerinin depolandığı önemli bir yapı.
Yani patatesin gözleri var diye ona bakıp duygusal bir bağ kurmadan önce, içindeki biyolojik ekonomi sistemine biraz saygı göstermek gerekiyor.
3. Havalandırma Parankiması: Bitkinin Hava Koridorları
Su içinde veya bataklık gibi oksijenin sınırlı olabildiği ortamlarda yaşayan bitkilerin de çözüm üretmesi gerekiyor.
İşte havalandırma parankiması burada devreye giriyor.
Bu dokuda hücreler arasında geniş boşluklar bulunabilir. Söz konusu boşluklar gazların bitki içerisinde hareket etmesine yardımcı olur. Özellikle su ve bataklık bitkilerinde kök ve gövde gibi bölgelerde önemli hale gelir. OGM Materyal+1
Bunu bir binadaki havalandırma sistemi gibi düşünebiliriz.
Normal bir binada koridorlar ve hava kanalları nasıl farklı alanların iletişimini kolaylaştırıyorsa, havalandırma parankimasındaki geniş hücreler arası boşluklar da bitkinin gaz hareketini kolaylaştırabilir.
Burada düşündürücü soru şu:
Bir bitki toprağın altında veya suyun içinde yaşarken oksijen konusunda sorun yaşamamak için mimarisini değiştirebiliyorsa, “bitkiler hareketsizdir” demek gerçekten ne kadar doğru?
Hareket etmiyor olabilirler ama çevrelerine karşı oldukça yaratıcı biyolojik çözümler geliştirebiliyorlar.
4. İletim Parankiması: Ara Bölgedeki Trafik Polisi
Bitkide suyun, minerallerin ve organik maddelerin farklı bölgelere ulaşması başlı başına büyük bir organizasyon gerektiriyor.
İletim parankiması, fotosentez yapan dokular ile iletim demetleri arasında madde alışverişine aracılık eden yapılardan biridir. Bu nedenle doğrudan “bitkinin taşıma borusu” demektense, farklı bölgeler arasındaki geçişi kolaylaştıran bir aracı olarak düşünmek daha doğru olur. MEGEP+1